About Peter Bijvank

Geboren Nijkerker. Tijdens mijn studie (bodemkunde) en stage bij Jelle Vervloet (Stiboka in Wageningen) serieus geïnteresseerd geraakt in de historie van het landschap. Een vrolijke afwijking waar ik mijn vrije tijd mee vul.

Liborius Molitor, de keldermeester van de Kelnarij

Liborius Molitor was in het begin van de 18e eeuw keldermeester van de hof van het klooster de Abdinghof in Putten, de Kelnarij. Molitor was een ijverige man die een aantal lijvige archiefstukken heeft nagelaten over het beheer van de honderden kloostergoederen in Nijkerk en Putten. Een belangrijke persoon voor de geschiedschrijving van dit gebied. En van deze Liborius Molitor zijn in de Universiteitsbibliotheek van Utrecht een handvol brieven bewaard gebleven die hij in 1710 aan de Harderwijkse hoogleraar Jansonius van Almeloveen schreef. Een inkijkje in het leven van een keldermeester op het platteland van de Veluwe in de 18e eeuw. 

Artikel Liborius Molitor

De Veenputten revisited; nieuwe blik op een oud onderzoek

In 2008 heb ik een onderzoek uitgevoerd naar een aantal vreemd ogende kuilen op de Appelse heide nabij de Woudweg. Het onderzoeksrapport staat ook op mijn site (‘Veenputten op de Appelse heide’, d.d. 2008). Interessante vraag die daarbij naar voren kwam was of er op of rond de plek van de veenputten nog veen in de bodem voorkwam dat met stuifzand was ondergestoven. Met die gedachte ben ik vervolgens in 2011 een aanvullend onderzoekje begonnen naar deze ondergestoven veenlagen. Hierbij de rapportage.

 

Rapportage Aanvullend bodemonderzoek veeninsluitingen

Karrensporen op de Appelse heide

Tussen de verschillende boerderijen en buurschappen van het gebied tussen Nijkerk, Putten en Voorthuizen lag vanaf de middeleeuwen een dicht netwerk van karrensporen, ook wel buurtwegen of stegen genoemd. Veel van deze voormalige zandwegen zijn verdwenen onder nieuwbouwwijken, bestaande wegen of landbouwontginningen. Op de Appelse heide liggen nog een groot aantal van deze karrensporen verstopt onder zand en vegetatie. Niet of nauwelijks meer zichtbaar in het landschap maar nog wel aanwezig in de bodem. In dit artikel een blik op deze oude karrensporen; de vrachtroutes van onze voorouders.

Een bewerking van dit artikel is geplaatst in het blad ‘Vrogger’  van de Stichting Oud Nijkerk (nr. 1, 2018)

Artikel Karrensporen op de heide

Boerderij Groot Appel bij Nijkerk, de historie van een leengoed

De buurtschap Appel bij Nijkerk is een prachtig gebied dat uit tal van oude boerderijen met landerijen en moerasbosjes bestaat. Een cultuurhistorisch zeer waardevol gebied waarvan de kleinschaligheid direct terugverwijst naar de (late) middeleeuwen. Grote delen van Appel waren in het verleden in bezit van kloosters. Een specifieke beheersvorm van deze kloosters zijn de zogenaamde leengoederen geweest. In Appel lagen er meerdere en één daarvan was Groot Appel. In dit artikel wordt stilgestaan bij de herkomst van deze leengoederen aan de hand van de geschiedenis van het goed Groot Appel en het nabijgelegen leengoed Oostereng. Een artikel over leenheren en leenmannen tegen de achtergrond van het prachtige landschap van Appel.

Dit artikel is tevens geplaatst in het tijdschrift van de Stichting Oud Nijkerk, nummer 3, september 2015.

Artikel Groot Appel

Boerderij Gagelwijk

De geschiedenis van het eeuwenoude abtsgoed Gagelwijk in de buurschap Gerven in Putten lijkt net zo verborgen als de ligging van het huidige woonhuis Gagelwijk aan de Huddingweg. Het ooit bloeiende boerenbedrijf was eeuwenlang verbonden aan het klooster de Abdinghof in Duitsland. Vanaf de middeleeuwen werden de zandige akkers geploegd, bemest en met granen bezaaid. Tot het einde van de 19e eeuw was de boerderij in bedrijf en daarna verdwenen haar akkers onder het dichte bladerdak van bomen. Maar wanneer je goed kijkt vind je het verleden van de boerderij nog terug in de bodem, oude kaarten en oude archieven. Een artikel over de landschapsgeschiedenis van een stukje van Gerven. Een geschiedenis van een fascinerend landschap en haar bewoners.

Dit artikel is tevens geplaatst (in twee delen) in het blad De Graver van het Puttens Historisch Genootschap (september en december 2014)

Artikel boerderij Gagelwijk

Hoogtebeelden van Nijkerk en Putten

Met het beschikbaar komen van het Actueel Hoogtebestand Nederland (2) in maart van 2014 via internet (‘open source’)  is een schat aan detailinformatie over de hoogteligging en het reliëf van het Nederlandse aardoppervlak beschikbaar gekomen. Juist deze informatie is zeer bruikbaar voor de bestudering van de geschiedenis van het landschap. Houtwallen, terpen, dijken, oude wegen, etc. worden met dit prachtige instrument op centimeters nauwkeurig zichtbaar. In dit artikel een greep uit de hoogtebeelden van het landschap van Nijkerk en Putten. Een uitnodiging om zelf op zoek te gaan.

Artikel Hoogtebeelden van Nijkerk en Putten

Een bijzonder Gervens perceel: Eerdbergen

De middeleeuwse kampontginningen op de noordwest Veluwe rond Nijkerk en Putten hebben een gedrongen vorm. Veel compacter dan de meer zuidelijk gelegen kampontginningen van Barneveld of Scherpenzeel. De ligging van de natuurlijke dekzandruggen zijn daarbij bepalend geweest. Zo ook in Gerven en meer in het bijzonder perceel Eerdbergen. Dit eeuwenoude perceel met al even oude naam aan de westkant van Gerven onder Putten laat aan zijn vorm het historisch gebruik van duizend jaar boeren aflezen. Een artikel over perceelsvormen en -gebruiken die al eeuwen ‘uit de tijd’ zijn.

Artikel Eerdbergen

De geschiedenis van de boerderijen Groot en Klein Weelderen in Putten

De boerderij Groot Weelderen aan de Beulekampersteeg in Putten is in de jaren tachtig van de vorige eeuw door brand verwoest en nu een woonhuis. Klein Weelderen ligt iets zuidelijker en is nu een woonboerderij verscholen in het groen aan de Gervenseweg. In tegenstelling tot de meeste historische boerderijen in dit gebied zijn het geen voormalige kloosterboerderijen geweest. Hoe zag de historie van deze boerderijen er dan wel uit? Een artikel over twee zeventiende eeuwse ontginningen op het voormalige Hellerveld.

Dit artikel is tevens geplaatst in het septembernummer van ‘De Graver’, het blad van het Puttens Historisch Genootschap.

artikel-weelderen

Een verstandshuwelijk tussen hertog en abt

Over de aftakeling van het hofstelsel in de late middeleeuwen

Tijdens mijn zoektocht naar informatie over het kloosterbezit op Gerven bij Putten kwam ik een oorkonde tegen uit 1389 van Arent thoe Boecop over twee Gervense boerderijen. Om deze oorkonde te kunnen begrijpen moest ik dieper graven in de geschiedenis van het kloosterbezit rond Nijkerk en Putten. Het blijkt dat juist deze oorkonde de periode markeert waarin het oude hofstelsel van de abdijen van Werden,  Paderborn en Elten definitief veranderde. De toen ontstane nieuwe verhouding tussen de wereldlijke macht, de hertog van Gelre, en de abt van Abdinghof te Paderborn leidde tot een verstandshuwelijk dat nog eeuwen zou voortbestaan.

artikel-hertog-en-abt

Over deze blog

Featured

Welkom,

Op deze site vindt u rapportages, artikelen en studies over het landschap rond Nijkerk, Putten en Voorthuizen van mijn hand.  U vindt ze terug onder ‘categories’ in de rechter kolom. U kunt vrij van deze informatie gebruik maken, uiteraard met vermelding van de bron. Wanneer u commentaar, vragen of aanvullingen heeft, plaats ze dan! Ik kom er zeker op terug.

Peter Bijvank.