Liborius Molitor, de keldermeester van de Kelnarij

Liborius Molitor was in het begin van de 18e eeuw keldermeester van de hof van het klooster de Abdinghof in Putten, de Kelnarij. Molitor was een ijverige man die een aantal lijvige archiefstukken heeft nagelaten over het beheer van de honderden kloostergoederen in Nijkerk en Putten. Een belangrijke persoon voor de geschiedschrijving van dit gebied. En van deze Liborius Molitor zijn in de Universiteitsbibliotheek van Utrecht een handvol brieven bewaard gebleven die hij in 1710 aan de Harderwijkse hoogleraar Jansonius van Almeloveen schreef. Een inkijkje in het leven van een keldermeester op het platteland van de Veluwe in de 18e eeuw. 

Artikel Liborius Molitor

Boerderij Groot Appel bij Nijkerk, de historie van een leengoed

De buurtschap Appel bij Nijkerk is een prachtig gebied dat uit tal van oude boerderijen met landerijen en moerasbosjes bestaat. Een cultuurhistorisch zeer waardevol gebied waarvan de kleinschaligheid direct terugverwijst naar de (late) middeleeuwen. Grote delen van Appel waren in het verleden in bezit van kloosters. Een specifieke beheersvorm van deze kloosters zijn de zogenaamde leengoederen geweest. In Appel lagen er meerdere en één daarvan was Groot Appel. In dit artikel wordt stilgestaan bij de herkomst van deze leengoederen aan de hand van de geschiedenis van het goed Groot Appel en het nabijgelegen leengoed Oostereng. Een artikel over leenheren en leenmannen tegen de achtergrond van het prachtige landschap van Appel.

Dit artikel is tevens geplaatst in het tijdschrift van de Stichting Oud Nijkerk, nummer 3, september 2015.

Artikel Groot Appel

Hoogtebeelden van Nijkerk en Putten

Met het beschikbaar komen van het Actueel Hoogtebestand Nederland (2) in maart van 2014 via internet (‘open source’)  is een schat aan detailinformatie over de hoogteligging en het reliëf van het Nederlandse aardoppervlak beschikbaar gekomen. Juist deze informatie is zeer bruikbaar voor de bestudering van de geschiedenis van het landschap. Houtwallen, terpen, dijken, oude wegen, etc. worden met dit prachtige instrument op centimeters nauwkeurig zichtbaar. In dit artikel een greep uit de hoogtebeelden van het landschap van Nijkerk en Putten. Een uitnodiging om zelf op zoek te gaan.

Artikel Hoogtebeelden van Nijkerk en Putten

Een bijzonder Gervens perceel: Eerdbergen

De middeleeuwse kampontginningen op de noordwest Veluwe rond Nijkerk en Putten hebben een gedrongen vorm. Veel compacter dan de meer zuidelijk gelegen kampontginningen van Barneveld of Scherpenzeel. De ligging van de natuurlijke dekzandruggen zijn daarbij bepalend geweest. Zo ook in Gerven en meer in het bijzonder perceel Eerdbergen. Dit eeuwenoude perceel met al even oude naam aan de westkant van Gerven onder Putten laat aan zijn vorm het historisch gebruik van duizend jaar boeren aflezen. Een artikel over perceelsvormen en -gebruiken die al eeuwen ‘uit de tijd’ zijn.

Artikel Eerdbergen

Een verstandshuwelijk tussen hertog en abt

Over de aftakeling van het hofstelsel in de late middeleeuwen

Tijdens mijn zoektocht naar informatie over het kloosterbezit op Gerven bij Putten kwam ik een oorkonde tegen uit 1389 van Arent thoe Boecop over twee Gervense boerderijen. Om deze oorkonde te kunnen begrijpen moest ik dieper graven in de geschiedenis van het kloosterbezit rond Nijkerk en Putten. Het blijkt dat juist deze oorkonde de periode markeert waarin het oude hofstelsel van de abdijen van Werden,  Paderborn en Elten definitief veranderde. De toen ontstane nieuwe verhouding tussen de wereldlijke macht, de hertog van Gelre, en de abt van Abdinghof te Paderborn leidde tot een verstandshuwelijk dat nog eeuwen zou voortbestaan.

artikel-hertog-en-abt

Vloeiweidensystemen rond Nijkerk en Putten, Beeksystemen van de Appelse beek en Veldbeek

In het landschap rond Nijkerk en Putten slingeren tal van beken als de Veldbeek, Appelse beek en Blarinkhorsterbeek. Door hun slingers en diepe ligging lijken het natuurlijke beken maar zijn deze beken wel zo natuurlijk? In dit artikel wordt een ontdekkingstocht beschreven naar voormalige bevloeiingsstelsels  en wat daar nu nog van in het landschap is terug te vinden tussen de boerderijen Groot en Klein Boeijen, Blarinkhorst en A-hof. Een verhaal over beken, kwelwater, dekzandruggen en schijnbaar ongerepte beekmeanders.

Dit artikel is tevens geplaatst in het blad De Wijerd van de Stichting tot Behoud van Veluwse Sprengen en Beken, december 2012 (jaargang 33, nr. 4).

Artikel vloeiweiden

De graanschaarste van het hongerjaar 1566

In het jaar 1566, aan de vooravond van de Tachtigjarige oorlog, heerste er hongersnood in de Nederlanden. De voorraden voedsel en graan werden steeds kleiner en de landsregering liet daarom deze voorraden inventariseren. Dit gebeurde ook in Putten op de Veluwe. In februari 1566 rapporteerde de schout van Putten Reynar van Arler Henricxs aan de drost van Veluwe de hoeveelheden graan, boekweit en peulvruchten die aanwezig waren op de Puttense erven. Aan de hand van deze inventarisatie kunnen we zien welke gewassen in de 16e eeuw in Putten werden verbouwd en hoe de Puttense bedrijven zich ten opzichte van elkaar verhielden. Een artikel over oude handschriften en granen in onrustige tijden.

Dit artikel is in december 2015 op een aantal plaatsen aangepast en uitgebreid waardoor de Puttense situatie beter is te vergelijken met die van omringende plaatsen.

Artikel Hongerjaar 1566