Karrensporen op de Appelse heide

Tussen de verschillende boerderijen en buurschappen van het gebied tussen Nijkerk, Putten en Voorthuizen lag vanaf de middeleeuwen een dicht netwerk van karrensporen, ook wel buurtwegen of stegen genoemd. Veel van deze voormalige zandwegen zijn verdwenen onder nieuwbouwwijken, bestaande wegen of landbouwontginningen. Op de Appelse heide liggen nog een groot aantal van deze karrensporen verstopt onder zand en vegetatie. Niet of nauwelijks meer zichtbaar in het landschap maar nog wel aanwezig in de bodem. In dit artikel een blik op deze oude karrensporen; de vrachtroutes van onze voorouders.

Een bewerking van dit artikel is geplaatst in het blad ‘Vrogger’  van de Stichting Oud Nijkerk (nr. 1, 2018)

Artikel Karrensporen op de heide

Boerderij Gagelwijk

De geschiedenis van het eeuwenoude abtsgoed Gagelwijk in de buurschap Gerven in Putten lijkt net zo verborgen als de ligging van het huidige woonhuis Gagelwijk aan de Huddingweg. Het ooit bloeiende boerenbedrijf was eeuwenlang verbonden aan het klooster de Abdinghof in Duitsland. Vanaf de middeleeuwen werden de zandige akkers geploegd, bemest en met granen bezaaid. Tot het einde van de 19e eeuw was de boerderij in bedrijf en daarna verdwenen haar akkers onder het dichte bladerdak van bomen. Maar wanneer je goed kijkt vind je het verleden van de boerderij nog terug in de bodem, oude kaarten en oude archieven. Een artikel over de landschapsgeschiedenis van een stukje van Gerven. Een geschiedenis van een fascinerend landschap en haar bewoners.

Dit artikel is tevens geplaatst (in twee delen) in het blad De Graver van het Puttens Historisch Genootschap (september en december 2014)

Artikel boerderij Gagelwijk

Een bijzonder Gervens perceel: Eerdbergen

De middeleeuwse kampontginningen op de noordwest Veluwe rond Nijkerk en Putten hebben een gedrongen vorm. Veel compacter dan de meer zuidelijk gelegen kampontginningen van Barneveld of Scherpenzeel. De ligging van de natuurlijke dekzandruggen zijn daarbij bepalend geweest. Zo ook in Gerven en meer in het bijzonder perceel Eerdbergen. Dit eeuwenoude perceel met al even oude naam aan de westkant van Gerven onder Putten laat aan zijn vorm het historisch gebruik van duizend jaar boeren aflezen. Een artikel over perceelsvormen en -gebruiken die al eeuwen ‘uit de tijd’ zijn.

Artikel Eerdbergen

De geschiedenis van de boerderijen Groot en Klein Weelderen in Putten

De boerderij Groot Weelderen aan de Beulekampersteeg in Putten is in de jaren tachtig van de vorige eeuw door brand verwoest en nu een woonhuis. Klein Weelderen ligt iets zuidelijker en is nu een woonboerderij verscholen in het groen aan de Gervenseweg. In tegenstelling tot de meeste historische boerderijen in dit gebied zijn het geen voormalige kloosterboerderijen geweest. Hoe zag de historie van deze boerderijen er dan wel uit? Een artikel over twee zeventiende eeuwse ontginningen op het voormalige Hellerveld.

Dit artikel is tevens geplaatst in het septembernummer van ‘De Graver’, het blad van het Puttens Historisch Genootschap.

artikel-weelderen

Een verstandshuwelijk tussen hertog en abt

Over de aftakeling van het hofstelsel in de late middeleeuwen

Tijdens mijn zoektocht naar informatie over het kloosterbezit op Gerven bij Putten kwam ik een oorkonde tegen uit 1389 van Arent thoe Boecop over twee Gervense boerderijen. Om deze oorkonde te kunnen begrijpen moest ik dieper graven in de geschiedenis van het kloosterbezit rond Nijkerk en Putten. Het blijkt dat juist deze oorkonde de periode markeert waarin het oude hofstelsel van de abdijen van Werden,  Paderborn en Elten definitief veranderde. De toen ontstane nieuwe verhouding tussen de wereldlijke macht, de hertog van Gelre, en de abt van Abdinghof te Paderborn leidde tot een verstandshuwelijk dat nog eeuwen zou voortbestaan.

artikel-hertog-en-abt

Stadse manieren op het platteland

Een rechtszaak uit de achttiende eeuw op Gerven

Dit artikel beschrijft de rechtszaak die Pilgrom Wolfsen in 1705 begon tegen de maalschap  van het Hellerveld over de vernielingen die waren aangericht aan de oprijlaan van zijn boerderijen op Gerven. De zaak geeft een goed beeld van de onderlinge (bezits)verhoudingen die vanaf de late middeleeuwen tot de negentiende eeuw aanwezig waren op de kloostergoederen van de noordwest Veluwe. Een artikel over stadse manieren op het platteland.

Artikel Stadse manieren op het platteland

Perceelonderzoek buurtschap Gerven: Voormalige akker met karrenspoor

Tijdens mijn veldonderzoek in de buurtschap Gerven kom ik soms prachtige voormalige akkertjes tegen. Zo ook deze, vlak achter boerderij De Keut van nog geen 0.2 hectare groot, perceel G66. Nu een beukenbosje,  maar ooit een bouwlandje dat werd opgehoogd met plaggen.  Door de omwalling is de toegang in de vorm van een karrenspoor nog zichtbaar. In de 19e eeuw werd er nog boekweit verbouwd maar nu een bos met beuken als zuilen.

Rapportage G66